Gewetensgevangenen in de regio Pskov
Er is een organisatie actief, “Politican Prisoiners. Memorial’’ (Поддержка политзаключённых. Мемориал), die informatie verzamelt over mensen in de Russische Federatie, die volgens internationale criteria als politieke gevangenen (in het jargon van Amnesty: gewetensgevangenen) beschouwd moeten worden. Ze proberen deze mensen en hun families te helpen. De organisatie Memorial, die zich bezighield met het verleden van Rusland onder Stalin en met mensenrechten, is in 2022 verboden. Maar dit onderdeeltje van de organisatie werkt nog door. Ik weet niet of ze dat nog vanuit Rusland doen of vanuit de emigratie. Ze geven informatie over de politieke gevangenen per regio (vroeger oblastj, nu gouvernement genoemd) Dus ik ging kijken bij de oblastj Pskov, de voormalige partnerstad van Nijmegen. Ik vond daar informatie over zes politieke gevangenen. Bij een van die gevallen begrijp ik de informatie niet. Daarom laat ik dat geval weg. Het geval van Leff Schlossberg, die internationaal bekendheid geniet, is al eerder uitgebreid behandeld. De andere gevallen geven goed aan, waarom mensen de laatste jaren om veroordeeld worden.
Een triest geval is dat van Michail Loshchinin. Hij woonde sinds 1999 in België en later Duitsland en had een Belgisch en een Russisch paspoort. Hij werd op 1 juli 2025 gearresteerd toen hij op zijn motor de grens van Letland en Rusland bij Pskov overstak. Hij wilde zijn vader in St. Petersburg bezoeken, die ernstig ziek was. Volgens zijn moeder vond de politie op zijn smartphone een aantal telefoonnummer van mensen in Oekraïne, waaronder dat van zijn ex-vriendin aan wie hij ook geld had overgemaakt. Dat laatste werd hem tijdens het latere proces vooral aangerekend. Hij bleef een maand in voorarrest, waarbij hij werd mishandeld terwijl er geen formele aanklacht tegen hem werd ingediend. Op 21 augustus 2025 werd hij opgesloten in gevangenis nr. 1 van Pskov. Op 2 juni 2026 werd hij tot 16 jaar gevangenisstraf veroordeeld voor hoogverraad. Hij was toen 48 jaar oud. Bekenden van mij maken, wanneer ze naar Rusland reizen of terugreizen, hun smartphone en verwante apparatuur van tevoren helemaal leeg, zodat de douane en de politie niets kunnen vinden. Daar had Michail Loshchinin waarschijnlijk niet aan gedacht, met noodlottige gevolgen.
Anhelina Skyba was een inwoonster van Mariupol in Oekraïne en heeft een Oekraïens en een Russisch paspoort. Haar man diende in het Azov regiment van het Oekraïense leger en stierf in Russische gevangenschap. Dat maakt ook haar al meteen verdacht. Ze werd op eind 2025 gearresteerd terwijl ze de Russisch/Estse grens probeerde over te steken. Volgens het daarop volgende onderzoek zou ze in 2024 en 2025 6855 roebel (op dit moment ongeveer 70 euro) hebben overgemaakt aan organisaties die het Oekraïnse leger steunen. Ze werd aangeklaagd voor hoogverraad en financiële steun aan terrorisme en in maart 2026 tot 13 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Memorial bekritiseert dit, omdat het Oekraïnse leger geen terroristische organisatie is, maar het land legitiem verdedigt. Toen Mariupol door Rusland bezet was heeft ze een Russisch paspoort moeten aannemen. Daarom kon men haar van hoogverraad aan Rusland beschuldigen.
Anton Zaitsev woonde in het stadje Petsjori in de regio Pskov. Hij werd in de herfst van 2023 beschuldigd van ‘samenzwering met buitenlanders om activiteiten te ontwikkelen tegen de veiligheid van Rusland’. Dit is een gevolg van een nieuwe wet die in Rusland in juli 2022 werd ingevoerd. Er hoeven geen feitelijke handelingen te worden aangetoond. De mogelijkheid om dat te gaan doen is al voldoende. Het betekent dat in feite elk contact met een buitenlander reden kan zijn voor een arrestatie en een strafzaak. Het enige wat in dit geval werd aangetoond was dat Zaitsev contact had met de ambassade van Letland in Moskou, mogelijk om burger te kunnen worden van Letland en zo te kunnen emigreren. Dat hij de veiligheid van Rusland in gevaar heeft gebracht is niet aangetoond. Hij werd op 3 juni veroordeeld tot een half jaar strafkolonie. Bij het afgelegen stadje Petsjori ligt een beroemd klooster, waar veel pelgrim naar toe gaan. Maar ik vraag mij af of daar sinds de oorlog nog veel buitenlanders komen, waarmee Zaitsev zou kunnen samenzweren.
De 19 jarige Vladislav Timofeev, een student van de technische universiteit in Pskov, kreeg op 16 april 2025 een huiszoeking. Zijn computer en smartphone werden in beslag genomen. Hij zou op telegram hebben geschreven over de oorlog, het Azov regiment en Russen die vrijwillig het leger in gaan. In juli 2025 werd hij aangeplaagd voor ‘’het rechtvaardigen van terrorisme’ en kreeg hij huisarrest. Op 8 augustus 2025 werd hij veroordeeldtot twee en een half jaar strafkolonie. Het leveren van commentaar op militaire organisaties is volgens Memoriaal geen steun aan terrorisme en daarom is ook Zaitsev volgens hen een politieke gevangene. De bedoeling van deze veroordeling is volgens Memorial vooral een vorm van intimidatie voor de omgeving van deze man.
Mij vallen een aantal dingen op:
1) De vaagheid van de formuleringen van de beschuldigingen, die sterk aan de sfeer van de Sovjet-Unie doet denken. Een neiging of een mogelijkheid om iets te kunnen gaan doen kan al voldoende zijn voor een arrestatie. Daarmee kun je iedereen wel arresteren. Ik vermoed dat alleen Schlossberg echt politiek actief was. De hebben ergens hun mening gegeven of zelfs dat niet.
2) Eén van de veroordeelden probeerde het land uit te komen en een andere waarschijnlijk ook. Kennelijk wil men dat tegengaan.
3) Het Oekraïense leger wordt gezien als een terroristische organisatie.
4) Mensen uit Rusland die in het Westen wonen hebben vaak nog (een tweede) Russisch paspoort. Dat kan in bepaalde situaties vervelende gevolgen hebben. Ik ken migranten, die daarom niet politiek niet actief durven worden. Ze hebben nog familie of bezittingen in Rusland en reizen daar nog heen. Sommige migranten proberen van hun Russische nationaliteit af te komen. Maar dat is een vervelende en omslachtige procedure.
